Czujesz zaduch? Oto jak wykryć brak wentylacji w bloku

Wilgoć na ścianach, nieprzyjemne zapachy z klatki schodowej wdzierające się do salonu, duszne powietrze które nie do końca chce się wymieniać to nie są drobne niedogodności, tylko sygnały że wentylacja w twoim mieszkaniu nie działa tak jak powinna. Problem może dotyczyć zarówno starego bloku z wielkiej płyty, jak i nowego osiedla z prefabrykowanym systemem wentylacyjnym. Różnica polega na tym, że jednego nie da się zignorować długofalowo.

• Przyczyny i skutki niesprawnej wentylacji w blokach
• Przepisy i odpowiedzialność za wentylację w budynku wielorodzinnym
• Jak poprawić wentylację w mieszkaniu praktyczne wskazówki
• Pytania i odpowiedzi dotyczące braku wentylacji w mieszkaniu w bloku

Przyczyny i skutki niesprawnej wentylacji w blokach

System wentylacyjny w budynku wielorodzinnym działa w oparciu o dwie podstawowe zasady fizyczne: ciąg grawitacyjny oraz różnicę ciśnień wywołaną wiatrem. W starszych konstrukcjach ciepłe powietrze wewnątrz mieszkań unosi się do góry i uchodzi przez kratki wywiewne, a w jego miejsce napływa chłodniejsze powietrze z zewnątrz przez nieszczelności w oknach i drzwiach. Nowoczesne budownictwo, które eliminuje te nieszczelności w trosce o oszczędność energii, zerwało tę naturalną równowagę. Rezultat jest taki, że powietrze stoi w miejscu zamiast krążyć.

Zaburzenie prawidłowej cyrkulacji może nastąpić z wielu powodów. Przebudowy mieszkań prowadzące do likwidacji kratek wentylacyjnych lub ich przesunięcia to najczęstsza przyczyna. Mieszkańcy montujący szczelne drzwi do łazienki bez szczeliny dolnej odcinają dopływ powietrza do kanału wywiewnego. Podobnie działa wymiana starych okien na szczelne pakiety trzyszybowe bez jednoczesnego zamontowania nawiewników okiennych przepływ powietrza zostaje zablokowany całkowicie.

Dlatego tak istotne jest sprawdzenie stanu technicznego całego systemu przed zakupem mieszkania na rynku wtórnym. Okazuje się, że wentylacja w bloku wielkopłytowym może być całkowicie niesprawna właśnie przez takie drobne pozornie modyfikacje.

Niedrożne przewody wentylacyjne powstają też na skutek lat nagromadzonego brudu, pajęczyn, a czasem fragmentów zerodowanego tynku. W budynkach, gdzie zarządca zaniedbał okresowe przeglądy, kanały potrafią być wypełnione pyłem budowlanym w trzydziestu procentach swojej średnicy. To drastycznie obniża wydajność wywiewu.

Nadciśnienie lub podciśnienie w pionie wentylacyjnym wywołane pracą wentylatorów wyciągowych u sąsiadów także destabilizuje system. Jeśli ktoś zamontował wyciąg kuchenny o wysokiej mocy bez odpowiedniego dolotu, może dojść do odwrócenia ciągu powietrze będzie wtłaczane do mieszkania zamiast z niego uchodzić.

Skutki braku sprawnej wentylacji przekładają się bezpośrednio na jakość życia i stan techniczny mieszkania. Wilgoć nie ma dokąd uchodzić, więc skrapla się na zimnych powierzchniach narożnikach ścian, ramach okien, za meblami ustawionymi przy zewnętrznej ścianie. Woda staje się pożywką dla grzybów pleśniowych, które wytwarzają zarodniki unoszące się w powietrzu. Dla astmatyków i alergików takie środowisko bywa niebezpieczne.

Zjawisko ciągu wstecznego sprawia, że zapachy z innych mieszkań przedostają się do własnego lokum. Możesz wyczuwać aromaty z kuchni sąsiada parteru, dym z papierosów z mieszkania obok czy woń kanalizacji wszystko przez nieprawidłowo działające kratki wentylacyjne. Dyskomfort bywa nie do zniesienia, szczególnie gdy problem powtarza się systematycznie.

Temperatura odczuwalna w pomieszczeniach ze stagnującym powietrzem jest wyższa niż wskazuje termometr. Brak wymiany powietrza latem sprawia, że mieszkanie staje się duszne, a próby schłodzenia przez wietrzenie nocne bywają nieskuteczne, jeśli w dzień temperatura z powrotem gwałtownie rośnie.

Przepisy i odpowiedzialność za wentylację w budynku wielorodzinnym

Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, precyzyjnie określa wymagania dotyczące wentylacji w mieszkaniach w bloku. Przepisy stanowią, że minimalna powierzchnia przekroju kratki wentylacyjnej powinna wynosić co najmniej 0,02 metra kwadratowego dla każdych 10 metrów kwadratowych powierzchni użytkowej pomieszczenia. W praktyce oznacza to, że do pokoju o powierzchni dwudziestu metrów potrzebujesz kratki o wymiarach minimum 14 na 14 centymetrów.

Norma PN-83/B-03430, która wciąż stanowi punkt odniesienia dla projektowania systemów wentylacyjnych w budynkach mieszkalnych, definiuje parametry strumienia objętości powietrza wentylacyjnego. Dla pokoi mieszkalnych minimalny strumień wynosi 30 metrów sześciennych na godzinę na osobę, natomiast dla kuchni z kuchenkami gazowymi wartość ta rośnie do 70 metrów sześciennych na godzinę. Kuchnie wyposażone w elektryczne płyty grzewcze wymagają co najmniej 50 metrów sześciennych na godzinę.

Przepisy nakazują, by wentylacja grawitacyjna była skuteczna przez całą dobę. Nie można jej wyłączać sezonowo ani ograniczać jej działania do określonych godzin. Wentylacja musi działać również zimą, gdy różnica temperatur między wnętrzem a zewnętrzem jest największa, co paradoksalnie stanowi najkorzystniejsze warunki do naturalnego ciągu.

Odpowiedzialność za sprawność wentylacji w budynku wielorodzinnym rozkłada się między zarządcę nieruchomości a samych mieszkańców. Administrator budynku odpowiada za utrzymanie pionów wentylacyjnych w stanie technicznym umożliwiającym prawidłowe działanie, za regularne czyszczenie przewodów oraz za przeprowadzanie okresowych przeglądów systemu. Mieszkańcy natomiast są zobowiązani do utrzymywania kratek wentylacyjnych w czystości oraz do niezasłaniania ich w sposób trwały.

Samowolne przeróbki instalacji wentylacyjnej przez właściciela lokalu stanowią naruszenie przepisów budowlanych. Dotyczy to zarówno zasłaniania kratek meblami czy zabudową, jak i montażu urządzeń mechanicznych bez zgody zarządcy budynku. Właściciel mieszkania ma obowiązek przywrócenia stanu zgodnego z przepisami, a odmowa może skutkować nakazem administracyjnym.

W razie stwierdzenia niesprawności wentylacji mieszkaniec powinien zgłosić problem zarządcy nieruchomości na piśmie, najlepiej z potwierdzeniem odbioru. W treści wiadomości warto opisać dokładnie objawy czy kratki nie wyciągają powietrza, czy występuje ciąg wsteczny, czy pojawiły się ślady wilgoci. Zarządca ma obowiązek ustosunkować się do zgłoszenia i przeprowadzić kontrolę w rozsądnym terminie.

Gdy zarządca budynku odmawia reakcji lub twierdzi, że problem leży po stronie mieszkańca, właściciel lokalu może zlecić niezależną ekspertyzę techniczną. Koszt takiego badania, wynoszący od 400 do 800 złotych, bywa uznany za koszt usunięcia awarii i może zostać przesądzony przez sąd jako wydatek podlegający refundacji.

Jak poprawić wentylację w mieszkaniu praktyczne wskazówki

Przed przystąpieniem do jakichkolwiek działań naprawczych warto sprawdzić, czy wentylacja w mieszkaniu rzeczywiście nie działa prawidłowo. Najprostszym testem jest przyłożenie kartki papieru do kratki wentylacyjnej jeśli przywiera do otworu i utrzymuje się przez kilka sekund, ciąg jest zachowany. Gdy kartka opada, problem jest potwierdzony. Można też użyć świecy lub znicza płomień powinien wyraźnie wychylać się w stronę kratki.

Podstawowym działaniem, które nie wymaga ani nakładów finansowych, ani interwencji fachowca, jest systematyczne wietrzenie mieszkania. Cracking the windows wide open for five minutes allows a complete air exchange to happen without causing major heat loss in winter. In summer, do this early in the morning or late at night when outside temperatures are lower. Cross-ventilation by opening windows on opposite sides of the apartment dramatically speeds up the process.

Zabudowa kratki wentylacyjnej to błąd popełniany podczas remontów łazienki, gdy inwestor instaluje szczelne drzwi przesuwne. Wentylacja grawitacyjna potrzebuje dolotu powietrza zamontuj drzwi z minimum dwucentymetrową szczeliną od dołu lub zainstaluj kratkę wentylacyjną w skrzydle drzwiowym. Bez tego rozwiązania nawet idealnie drożny kanał wywiewny nie będzie funkcjonował prawidłowo.

Nawiewniki okienne stanowią najskuteczniejsze rozwiązanie problemu szczelnych okien w nowym budownictwie. Montuje się je w górnej części ramy okiennej, a ich działanie polega na kontrolowanym doprowadzeniu świeżego powietrza z zewnątrz. Automatyczne nawiewniki higrosterowane reagują na poziom wilgotności w mieszkaniu im wyższa wilgotność, tym większy otwór przepływowy. Koszt zakupu i montażu jednego nawiewnika to wydatek rzędu 150-250 złotych.

Kratki wentylacyjne trzeba regularnie czyścić. Nagromadzony kurz zmniejsza powierzchnię czynną przekroju i obniża wydajność wywiewu. Demontaż kratki, przemycie jej ciepłą wodą z detergentem, wysuszenie i założenie z powrotem zajmuje kilka minut. Raz na kwartał taki zabieg całkowicie wystarczy, żeby kratka pracowała z nominalną wydajnością.

Mechaniczne wentylatory wyrzutowe montowane w otworze kratki wentylacyjnej tworzą podciśnienie, które wymusza wymianę powietrza. Działają niezależnie od warunków atmosferycznych i ciągu grawitacyjnego, co bywa zbawienne w mieszkaniach na najwyższych kondygnacjach, gdzie ciąg bywa najsłabszy. Wentylatory z czujnikiem wilgotności uruchamiają się automatycznie, gdy tylko para wodna w powietrzu przekroczy ustawiony próg. Koszt prostego wentylatora z czujnikiem to około 120-180 złotych, a modele z wyłącznikiem czasowym lub pilotem kosztują 250-400 złotych.

Wentylacja mechaniczna z rekuperacją to rozwiązanie dla osób, które chcą mieć pełną kontrolę nad jakością powietrza w mieszkaniu. Rekuperator pobiera powietrze z zewnątrz, filtruje je i doprowadza do pomieszczeń, jednocześnie odprowadzając zużyte powietrze na zewnątrz i odzyskując ciepło z wymiennika. Instalacja centralnego rekuperatora w mieszkaniu wymaga zaplanowania tras wentylacyjnych i kosztuje od 6000 do 12000 złotych w zależności od wielkości lokum i wybranego urządzenia. Dla porównania, prosty system wentylacji pojedynczego pomieszczenia z wentylatorem i kanałami elastycznymi to wydatek rzędu 1500-3000 złotych.

Zanim zdecydujesz się na konkretne rozwiązanie, skonsultuj rodzaj wentylacji w twoim budynku. W budynkach z wentylacją grawitacyjną nie można montować wentylatorów wyciągowych w kanale wywiewnym z kuchni z kuchenką gazową może to spowodować cofanie się spalin. Zawsze sprawdzaj, czy planowane modyfikacje nie wymagają zgody zarządcy nieruchomości. W razie wątpliwości wezwij uprawnionego mistrza kominiarskiego lub rzeczoznawcę budowlanego, który oceni stan techniczny systemu wentylacyjnego i zaproponuje optymalne rozwiązanie dostosowane do specyfiki twojego mieszkania.

Pytania i odpowiedzi dotyczące braku wentylacji w mieszkaniu w bloku