Mobilny salon fryzjerski a sanepid – wymagania i kontrola

Myślisz o tym, by nożyce i grzebień zamknąć w torbie i wozić je od klienta do klienta ale zamiast spokojnie budować listę zadowolonych osób, w głowie ciągle kołacze jedno pytanie: czy Sanepid w ogóle pozwala na coś takiego? Nie chcesz dzwonić do Inspektoratu w panice, bo nie wiesz, czy powinienieneś mieć sterylizator ciągły czy wystarczy dezynfekcja, nie masz pojęcia, jak udokumentować wizytę, i boisz się, że kontroler zapuka w najmniej oczekiwanym momencie. Dobrze, że tu trafiłeś bo poniżej rozłożę całą procedurę na czynniki pierwsze: co dokładnie musisz zapewnić, jak się przygotować i na co zwróci uwagę, zanim zaczniesz obsługiwać klientów w ich własnych czterech ścianach.

• Wymagania sanepid dla mobilnego fryzjera
• Przygotowanie do kontroli sanepid w mobilnym salonie
• Dokumentacja wymagana przez sanepid dla fryzjerów mobilnych
• Obowiązki prawne fryzjera mobilnego wobec sanepidu
• Pytania i odpowiedzi Mobilny salon fryzjerski a Sanepid

Wymagania sanepid dla mobilnego fryzjera

Dla wielu osób perspektywa kontroli sanitarnej kojarzy się z urzędem, którego nie sposób przewidzieć tymczasem przepisy, na jakich opiera się ocena mobilnego warsztatu fryzjerskiego, są dość konkretne. Podstawą jest rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań sanitize dla zakładów fryzjerskich, które nakłada na wszystkie tego typu placówki niezależnie od tego, czy siedzą w centrum handlowym, czy odwiedzają klientów na telefon identyczny katalog obowiązków. Co to oznacza w praktyce? Oznacza, że nożyczki, brzytwy i grzebienie muszą przejść pełen cykl dezynfekcji i sterylizacji, a sam proces powinien być odwracalny i weryfikowalny inaczej mówiąc, kontroler musi móc sprawdzić, w jaki sposób narzędzia były czyszczone po ostatniej wizycie u klienta.

Zacznijmy od tego, co w mobilnym kontekście różni się najbardziej: w tradycyjnym salonie masz ujęcie wody, stałą stację dezynfekcyjną i zaplecze socjalne. W samochodzie albo w torbie dojazdowej nic z tego nie jest zapewnione przez budynek ty musisz dostarczyć to sam. Woda do mycia włosów i spłukiwania chemikaliów musi pochodzić z źródła o parametrów co najmniej zgodnych z wymogami dla wody pitnej (poniżej 100 jednostek bakterii Legionella na mililitr), a jeśli wnosisz ją w kanistrach, towarzyszący im atest laboratoryjny to nie fanaberia, lecz realny wymóg Sanepidu. Część inspektorów traktuje to bardzo rygorystycznie wystarczy, że kwestionariusz kontrolny wykaże brak aktualnego badania wody, a protokół zaczyna się od uwag formalnych.

Dezynfekcja narzędzi w warunkach mobilnych wymaga zastosowania urządzeń, które działają poza siecią elektryczną budynku, w którym akurat pracujesz. Najczęściej spotykanym rozwiązaniem jest sterylizator parowy ciśnieniowy typu autoklawowego o pojemności dostosowanej do gabarytów narzędzi, które przewozisz. Warto wybierać modele z certyfikatem CNBOP lub równorzędnym, ponieważ kontroler zweryfikuje, czy urządzenie figuruje w wykazie dopuszczonych do użytku w placówkach użyteczności publicznej. Alternatywą jest sterylizator kulkowy szklane kulki grzane do 250°C który mieści się w małej torbie, ale wymaga odpowiednio długiego czasu ekspozycji (minimum 20 sekund od momentu, gdy kulki osiągną temperaturę roboczą), inaczej nie uzyskasz pełnej sterylności.

Podobny artykuł Mobilny salon kosmetyczny a sanepid

Kolejna warstwa wymagań dotyczy stanowiska pracy. Sanepid oczekuje, by powierzchnia, na której układasz narzędzia, była gładka, nieporowata i odporna na działanie środków dezynfekujących inaczej w szczelinach i mikropęknięciach zbiorą się bakterie, a ty nie będziesz w stanie ich stamtąd usunąć. W samochodzie montują specjalne wkładki silikonowe do bagażnika; w domu klienta, gdzie nie masz wpływu na rodzaj blatu, musisz rozłożyć jednorazową matę ochronną, najlepiej z warstwą adsorpcyjną od spodu i barierą foliową od góry to rozwiązanie jest akceptowane przez inspektorów, o ile jednorazowość maty jest widoczna (nie przekładana między klientami).

Na koniec tej części środki ochrony indywidualnej. Rękawiczki jednorazowe nitrylowe (nie lateksowe, bo te mogą wywoływać alergie u klientów) powinny być zmieniane po każdym kliencie, a maska ochronna typu FFP2 to minimum, jeśli wykonujesz zabiegi powodujące aerozol (np. trwała ondulacja, koloryzacja z intensywnym naparzeniem). Inspektorzy zwracają uwagę na to, czy zapas środków jest adekwatny do skali działalności jeden komplet rękawiczek w torbie to zdecydowanie za mało, jeśli obsługujesz sześciu klientów dziennie.

Przygotowanie do kontroli sanepid w mobilnym salonie

Kontrola sanepid nie zaczyna się w momencie, gdy kontroler przekracza próg zaczyna się w chwili, gdy zamykasz umowę z klientem i planujesz, co będziesz mieć przy sobie. Dobrze przygotowany fryzjer mobilny to taki, który potrafi w ciągu trzech minut rozłożyć przed kontrolerem kompletną dokumentację zabiegów z ostatnich trzech miesięcy, pokazać aktualne badania wody w kanistrach, wyciągnąć protokół z ostatniej sterylizacji i przedstawić umowę na wywóz odpadów. Brzmi jak biurokracja? Trochę jest ale cała ta papierologia istnieje po to, żeby udowodnić, że każde narzędzie, które dotknęło skóry klienta, przeszło pełen cykl czyszczenia.

Podobny artykuł Jak założyć mobilny salon kosmetyczny

Pierwszym krokiem przygotowawczym jest stworzenie czegoś, co inspektorzy nazywają „zeszytem kontrolnym mobilnego fryzjera" czyli jednego segregatora, w którym trzymasz wszystkie dokumenty w kolejności chronologicznej. Pierwsza zakładka: wpisy z datą wizyty, danymi klienta (wystarczy inicjał + zakres usługi) oraz podpisanym protokołem sterylizacji. Druga zakładka: faktury za środki dezynfekujące i sterylizacyjne z ostatniego roku kontroler w ten sposób weryfikuje, czy używasz preparatów z aktualnym świadectwem dopuszczenia na rynek, a nie domowej roboty roztworów z hipermarketu. Trzecia zakładka: harmonogram przeglądów technicznych autoklawu, jeśli taki posiadasz.

Drugi filar przygotowania to odpowiednie wyposażenie pojazdu lub torby dojazdowej. Kontroler ma prawo chcieć zobaczyć, gdzie dokładnie przechowujesz narzędzia podczas transportu i tu pojawia się szczegół, który wielu fryzjerów pomija: pojemnik transportowy musi być szczelny i wykonany z materiału odpornego na działanie środków chemicznych, a jednocześnie umożliwiającego wentylację, by narzędzia nie pokryły się wilgocią i nie zaczęły korodować. Skrzynka aluminiowa z wkładką piankową spełnia oba te warunki; zwykła torba foliowa nie. Warto również pamiętać, że pojazd, w którym przewozisz narzędzia, nie może służyć jednocześnie jako magazyn chemikaliów butelki z preparatami do koloryzacji czy środkami do trwałej ondulacji muszą być zabezpieczone przed wyciekiem i przewożone w osobnym, oznakowanym pojemniku.

Trzeci element przygotowania to przećwiczenie z kontrolerem niestety, w przenośni. Chodzi o to, byś wiedział, jakie pytania usłyszysz, i miał na nie gotową odpowiedź. Inspektorzy Sanepidu często pytają o numer wpisu do ewidencji działalności regulowanej (tzw. CEIDG Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej), o podstawę prawną stosowanych środków dezynfekujących (rozporządzenie UE nr 528/2012 w sprawie produktów biobójczych każdy preparat powinien mieć numer pozwolenia z Urzędu Rejestracji Produktów Biobójczych), a także o sposób postępowania z odpadami powstającymi podczas zabiegów. Zaniedbanie choćby jednego z tych punktów może skutkować pouczeniem, a w powtarzających się przypadkach mandatem do wysokości pięciu tysięcy złotych.

Polecamy Mobilny salon kosmetyczny w domu

Na koniec tej części aspekt, o którym mało kto myśli, a który inspektorzy sprawdzają coraz częściej: sposób informowania klienta o stosowanych środkach chemicznych. W Unii Europejskiej obowiązuje rozporządzenie CLP dotyczące klasyfikacji i oznakowania chemikaliów w praktyce oznacza to, że jeśli używasz farby do włosów zawierającej amoniak czy nadtlenek wodoru w stężeniu powyżej określonych wartości procentowych, klient powinien otrzymać kartę charakterystyki produktu lub przynajmniej ustne ostrzeżenie o potencjalnych reakcjach alergicznych. Kontrolerzy nie wymagają, żebyś nosił przy sobie całą dokumentację każdego preparatu, ale oczekują, że będziesz w stanie wyjaśnić, w jaki sposób klient jest informowany o składzie używanych środków.

Dokumentacja wymagana przez sanepid dla fryzjerów mobilnych

Dokumentacja to obszar, w którym najbardziej widać różnicę między fryzjerem, który prowadzi działalność bez przeszkód, a tym, który w pierwszym tygodniu po kontroli dostaje wezwanie do usunięcia braków. Dla Sanepidu papier to nie biurokratyczny obowiązek to dowód, że w procesie świadczenia usługi nie doszło do zaniedbania, które mogłoby zagrozić zdrowiu klienta. I choć w przypadku mobilnego fryzjera robienie zdjęć dokumentów w terenie bywa uciążliwe, to jednak regularne prowadzenie ewidencji chroni cię przed sytuacją, w której kontroler przychodzi niespodziewanie, a ty nie jesteś w stanie pokazać, co działo się trzy miesiące temu.

Podstawowym dokumentem, którego obecność kontroler sprawdza niemal zawsze, jest rejestr zabiegów. W praktyce wygląda to tak: po każdej wizycie wpisujesz do zeszytu lub aplikacji mobilnej datę, zakres usługi (strzyżenie, koloryzacja, modelowanie), czas trwania zabiegu, numery narzędzi, które zostały użyte (jeśli masz ich więcej niż jeden komplet), oraz metodę i datę ich sterylizacji. Wzór takiego rejestru można pobrać ze strony Głównego Inspektoratu Sanitarnego nie ma obowiązkowego formularza, ale struktura musi być czytelna i umożliwiać szybkie wyszukiwanie po dacie. Co istotne, wpisy powinny być robione na bieżąco, nie wstecz kontroler potrafi rozpoznać, że wszystkie notatki z całego miesiąca zostały dopisane jednym długopisem i jednym pismem.

Drugim kluczowym dokumentem jest protokół sterylizacji a raczej seria protokołów, bo każdy cykl sterylizacji musi być odnotowany oddzielnie. Nowoczesne autoklawy półprofesjonalne drukują automatyczny wydruk z datą, godziną, temperaturą i ciśnieniem procesu; jeśli Twój sterylizator nie ma drukarki, musisz prowadzić rejestr ręczny z tych samych parametrów, a sam proces przeprowadzać w obecności osoby mogącej potwierdzić jego prawidłowy przebieg (np. asystentki lub w przypadku wizyt u osób starszych kogoś z rodziny klienta, jeśli wyraża zgodę). Brak jednego protokołu dla konkretnego narzędzia może być interpretowany jako naruszenie łańcucha sterylizacji, co w ocenie Sanepidu jest poważnym uchybieniem.

Trzecią kategorię stanowią dokumenty dotyczące odpadów. Włosy obcięte podczas zabiegu klasyfikuje się jako odpad komunalny nie wymagają specjalnego pojem, jeśli masz pewność, że zostaną zebrane w szczelnym worku i wrzucone do pojemnika na odpady zmieszane w dniu wizyty. Natomiast zużyte jednorazowe materiały opatrunkowe (waciki nasączone preparatami chemicznymi, zużyte rękawiczki po kontakcie ze środkami biobójczymi) kwalifikują się jako odpady niebezpieczne ich wywóz wymaga umowy z firmą posiadającą stosowne zezwolenie, a faktura za usługę musi być archiwizowana przez minimum trzy lata. To detal, który różni mobilnego fryzjera od stacjonarnego: w salonie odpady są odbierane regularnie na podstawie umowy z firmą komunalną; ty musisz tę umowę mieć na piśmie i przedstawić ją kontrolerowi na żądanie.

Czwarty dokument często pomijany, a budzący najwięcej pytań podczas kontroli to zaświadczenie o przeszkoleniu z zakresu BHP i pierwszej pomocy. Sanepid nie wymaga go wprost w rozporządzeniu fryzjerskim, ale inspektorzy przeprowadzający kontrolę w trybie interwencyjnym coraz częściej traktują jego brak jako lukę w systemie bezpieczeństwa obsługi klienta. Kurs pierwszej pomocy (8 godzin dydaktycznych, ważność 3 lata) oraz szkolenie BHP dla osób prowadzących działalność gospodarczą (ważność 5 lat) to wydatek rzędu 200-400 zł łącznie, a daje kontrolerowi sygnał, że traktujesz ryzyko zawodowe poważnie, a nie jak formalność do odhaczenia.

Piąta kategoria dokumentacji to korespondencja z Sanepidem przede wszystkim zgłoszenie działalności (jeśli Twój lokalny inspektorat wymaga odrębnego zgłoszenia obok wpisu do CEIDG) oraz wszelkie pisma, decyzje i postanowienia, jakie otrzymałeś po ewentualnych wcześniejszych kontrolach. Warto archiwizować nie tylko dokumenty pozytywne, ale i te z zastrzeżeniami jeśli kiedykolwiek dostałeś protokół z uwagami, a następnie te uwagi usunąłeś, masz dowód na to, że system działa i że reagujesz na sygnały inspektorów, a nie ignorujesz je.

Obowiązki prawne fryzjera mobilnego wobec sanepidu

W Polsce nie istnieje odrębna ustawa regulująca wprost działalność mobilnego fryzjera co jest źródłem wielu nieporozumień. Przepisy, które mają zastosowanie, pochodzą z kilku aktów prawnych naraz: ustawy o działalności gospodarczej, przepisów budowlanych (jeśli pojazd traktowany jest jako tymczasowy obiekt usługowy), rozporządzenia sanitize MZ oraz w przypadku środków chemicznych rozporządzenia CLP. Efekt jest taki, że fryzjer mobilny musi znać fragmenty przynajmniej czterech aktów prawnych, a nie jeden prosty poradnik. Stąd bierze się poczucie zagubienia, które opisałem na początku i stąd wynika potrzeba, żeby te przepisy przełożyć na konkretne działania.

Pierwszym i najważniejszym obowiązkiem formalnym jest wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z określeniem kodu PKD 96.02.A Fryzjerstwo. To jednocześnie informuje Sanepid, że prowadzisz działalność regulowaną w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, która wymaga spełnienia szczegółowych warunków sanitize przed rozpoczęciem świadczenia usług. UWAGA: jeśli prowadzisz działalność jako jednoosobowa firma i nie masz zatrudnionych pracowników, nadal podlegasz tym samym wymogom sanitize bycie „sam na sam" z klientem nie zwalnia cię z obowiązku sterylizacji narzędzi ani prowadzenia dokumentacji. Wielu początkujących fryzjerów mobilnych myśli, że skoro obsługuje tylko znajomych i rodzinę, przepisy ich nie dotyczą to błąd, który może kosztować mandatem.

Drugim obowiązkiem jest zgłoszenie właściwemu powiatowemu inspektoratowi sanitarnemu faktu rozpoczęcia działalności co do zasady robi się to poprzez złożenie formularza zgłoszeniowego (dostępnego na stronie danego PIS), ale praktyka bywa różna w zależności od regionu. Część inspektoratów przyjmuje zgłoszenie mailem, część wymaga osobistego złożenia dokumentu, a część zwłaszcza w większych miastach przeszła już na system elektroniczny i zgłoszenie odbywa się przez portal ePUAP. Niezależnie od formy, po zgłoszeniu inspektorat ma 30 dni na przeprowadzenie kontroli jeśli kontroli nie ma, działalność można prowadzić; jeśli kontroler pojawi się wcześniej, masz obowiązek udostępnić mu wszystkie wymagane dokumenty i warunki pracy.

Trzeci obowiązek dotyczy ubezpieczenia. Samo ubezpieczenie OC działalności gospodarczej nie jest bezpośrednim wymogiem Sanepidu ale jest wymogiem, który w praktyce zabezpiecza cię na wypadek roszczeń klienta, który zarzuci, że w wyniku zabiegu doszło do zakażenia skórnego. Polisa OC dla fryzjerów mobilnych kosztuje od 300 do 800 zł rocznie w zależności od zakresu i sumy gwarancyjnej; warto wybrać wariant z sumą co najmniej 100 000 euro na jedno zdarzenie, bo tyle zazwyczaj wynosi przeciętne odszkodowanie w sprawach o zakażenia bakteryjne w sektorze beauty. Kontroler Sanepidu nie spyta cię o polisę, ale adwokat klienta owszem.

Czwartym obowiązkiem, o którym wspomniałem już w kontekście dokumentacji, jest zarządzanie odpadami zgodnie z ustawą o odpadach z 14 grudnia 2012 roku. Zasadniczo chodzi o to, że jako wytwórca odpadów niebezpiecznych jesteś zobowiązany do ich właściwego segregowania, magazynowania i przekazywania uprawnionemu podmiotowi a dowodem jest umowa + karty przekazania odpadów. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli jednorazowo użyłeś pięciu wacików nasączonych nadtlenkiem wodoru, musisz je wrzucić do pojemnika na odpady niebezpieczne, nie do zwykłego kosza. Kontroler może skontrolować, czy masz w aucie odpowiedni pojemnik i jeśli go nie masz, wpisze to do protokołu.

Piąty obowiązek niewidoczny, ale istotny to obowiązek informacyjny wobec klienta. Mowa o art. 4 ustawy o prawach konsumenta, który zobowiązuje usługodawcę do przekazania klientowi istotnych informacji o świadczonej usłudze przed jej wykonaniem. W przypadku fryzjera mobilnego oznacza to między innymi informację o używanych preparatach chemicznych (nazwy, stężenia, ostrzeżenia), o sposobie sterylizacji narzędzi oraz o tym, że w razie reakcji alergicznej klient powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Można to załatwić prostym drukiem kartka A5 z podstawowymi informacjami, którą klient podpisuje przed zabiegiem; taki druk pełni też funkcję dowodową, gdyby kiedykolwiek doszło do sporu prawnego.

Szósty obowiązek to obowiązek meldunkowy w kontekście BHP a dokładniej regulamin pracy, jeśli zatrudniasz choćby jedną osobę. W praktyce mobilnego fryzjera jednoosobowego ten obowiązek sprowadza się do prowadzenia własnej dokumentacji szkoleniowej i przestrzegania zasad bezpieczeństwa przy obsłudze urządzeń elektrycznych (nożyczki elektryczne, maszynki, suszarki). Warto jednak wiedzieć, że Państwowa Inspekcja Pracy może przeprowadzić kontrolę BHP niezależnie od Sanepidu i choć to inne instytucje, ich uwagi wzajemnie się uzupełniają.

Na koniec obowiązek ciągłego podnoszenia kwalifikacji. Sanepid nie egzekwuje regularnych kursów doszkalających wprost, ale w razie kontroli zakończonej protokołem z uchybieniami inspektor może zalecić odbycie szkolenia z zakresu sanitize w ciągu określonego terminu. Odmowa realizacji takiego zalecenia może skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego, a w skrajnych przypadkach cofnięciem prawa do wykonywania działalności regulowanej. Stąd praktyczna rada: zapisz się na kurs doszkalający z sanitize i BHP raz na dwa lata to niewielki koszt, a daje ci spokój i realną podstawę do odparcia ewentualnych zarzutów.

Jeśli po przeczytaniu tego artykułu wciąż masz wątpliwości co do konkretnej sytuacji na przykład planujesz używać niestandardowego wyposażenia, obsługiwać klientów z chorobami skóry lub organizować wizyty w miejscach, gdzie dostęp do bieżącej wody jest ograniczony skonsultuj się z właściwym powiatowym inspektoratem sanitarnym przed rozpoczęciem działalności. Telefon lub mail do lokalnego Sanepidu to najszybszy sposób, by rozwiać wątpliwości i uniknąć późniejszych problemów, które mogłyby kosztować znacznie więcej niż godzina rozmowy z inspektorem.

Pytania i odpowiedzi Mobilny salon fryzjerski a Sanepid